16 09 2006

DENETİM DERS NOTLARI 8

DENETİM TEKNİKLERİ : Denetçinin delil elde etmek için kullandığı her türlü araca denetim tekniği denir. Delillerin elde ediliş şekillerine denetim tekniği denir. Genel anlamda denetim tekniği denetimin yürütülmesi sırasında işlemlerin nasıl denetime tabi tutulacağını açıklar. Denetim yöntemleri ise, denetim tekniğinden daha geniş kapsamlı olarak bu denetim tekniklerinin hangi yöntem içerinde uygulanacağını belirlemektedir. Denetim tekniklerini şu şekilde sıralayabiliriz: 1-) Sayım ve envanter incelemesi 2-) Belge incelemesi 3-) Gözlem 4-) Bilgi toplama 5-) Doğrulama (mutabakat) a-) Pozitif doğrulama b-) Negatif doğrulama 6-) Karşılaştırma ve aritmetik inceleme a-) Karşılaştırma b-) Aritmetik inceleme 7-) Analitik inceleme 1-) Envanter ve sayım incelemesi : Bu teknik fiili durum ile kayıtların karşılaştırılmasıdır. Sayım ve envanter incelemesinin 2 boyutu vardır. a-) İşletmenin kayıtlarında görülen fiziki varlıkların gerçekten var oluşunun tespiti. b-) Bu varlıkların işletmeye ait olup olmadığının tespiti. 2-) Belge incelemesi : Belgelerin içeriğinin ve kayıtlara uygunluğunun araştırılmasıdır. Şekli ve içerik incelemesidir. İçerik maddi incelemedir. Şekil kayıtlara uygunluktur. Belgenin varlığı, gerçekliği ve doğruluğu incelenir. Belgelerin içeriğinin yapılan işle mütenasip olup olmadığına bakılır. 3-) Gözlem : Denetçinin süreçlere, işlemlere ve insanlara nezaret etmesidir. 4-) Bilgi toplama : İşletme kayıtları ve belgelerinde gerekli ve yeterli açıklığın olmadığı hallerde ilgililerden bilgi alınması ve alınan bu bilgilerin tutanakla tespit edilmesidir. Denetçi işletme dışından da bilgi toplayabilir. 5-) Doğrulama : İşletme kayıtlarında yer alan konuların üçüncü kişiler nezdindeki defter ve belgeler üzerinden araştırılarak tespit yapılmak suretiyle doğrulanmasıdır. Doğrulama 2 türlü yapılmaktadır: a-) Pozitif doğrulama (Teyit): Bilgi istenen üçüncü kişiden her halükarda mektuba cevap vermesi istenir. Denetim riski yüksek olan konularda pozitif... Devamı

16 09 2006

DENETİM DERS NOTLARI 7

İÇ KONTROL SİSTEMİNİN UNSURLARI : İç kontrol sisteminin 4 temel unsuru vardır. Bunlar : 1-) İyi bir örgüt yapısı 2-) Etkin bir muhasebe sistemi 3-) Yeterli sayı ve nitelikte personel 4-) İç denetim 1-) İyi Bir Örgüt Yapısı : İşletmede tüm çalışanların yetki ve sorumluluklarının belirlenmesi ve açıklanması gerekir. Kişilere sorumluluk yüklemenin ilk koşulu tanımlı ve açık bir yetki vermektir. İşletmede mümkün ve pratik olduğu ölçüde ve yeterdi düzeyde işbölümünün yapılmış olması gerekir. Bu işbölümüne bağlı olarak uzmanlık doğmalıdır. Herhangi bir işlemin başından sonuna kadar tüm süreçleri bir kişiye verilmemelidir. 2-) Etkin Bir Muhasebe Sistemi : İyi bir iç kontrol sistemi geliştirebilmenin önemli bir koşulu, muhasebe sisteminin buna olanak verecek şekilde olmasıdır. İyi ve etkin bir muhasebe sisteminin özellikleri; gerçek işlemlerin kaydedilmesi, tüm işlemlerin kaydedilmesi, işlemlerin uygun şekilde sınıflandırılması, işlemlerin uygun şekilde değerlendirilmesi ve işlemlerin zamanında kaydedilmesidir. Bu işlemleri yapmak için detaylı bir hesap planı, muhasebe yönetmeliği ve standartlar belirlenmiş olmalı, bütçeler ve yönergeler düzenlenmelidir. 3-) Yeterli Sayı ve Nitelikte Personel : İç kontrol sisteminin işlemesi direkt olarak insana bağlıdır. Personelin yeterli olabilmesi için sahip olması gereken özellikler şunlardır: 1-) İşe alma, başarı değerlemesi, ücret ve terfiler belirli bir sisteme bağlanmalıdır. 2-) Çalışanlar sürekli eğitilmelidir. Eğitim politikası ise, işbaşında dönüşümlü çalışma ilkesine dayanmalıdır. 3-) Personele yıllık izinleri mutlaka kullandırılmalıdır. 4-) İç Denetim : Yönetimin koyduğu kurallar çerçevesinde denetim yapan bir iç denetim birimi olmalıdır. Burada görev yapan iç denetçi mesleki eğitim ve deneyime sahip olmalı, bağımsız davranabilmeli ve mesleki özen ve titizliği gösterebilmelidir. Bir başka açıdan iç kontrol sisteminin unsurları : 1-) Kontrol çevresi veya ortamı a-) Yönetim felsefesi b-) Örgütsel yapı ... Devamı

16 09 2006

DENETİM DERS NOTLARI 6

MÜŞTERİ SEÇİMİ VE İŞİN ALINMASI : Denetçi denetim işini almadan önce denetleyeceği işletme veya şirkete ilişkin bilgi toplar. Bu bilgiler ışığında denetim riskini değerlendirir. İleride çıkabilecek anlaşmazlık durumlarında yönetimin takınacağı tavrı belirleyerek, kendi itibarını etkileyip etkilemeyeceğini değerlendirir. Bu ön bilgiler ışığında olumlu bilgi alınmışsa iş alınır ve denetim sözleşmesi imzalanır. Bir denetim sözleşmesinde yer alacak hususlar şunlardır: 1-) Yapılacak işin amacı 2-) Yapılacak denetim çalışmasının kapsamının belirtilmesi 3-) Denetimin amacının hataları ve yolsuzlukları bulmak olmadığı, amacın sadece mali tabloların doğruluğu hakkında görüş bildirmek olduğu 4-) Gerekli durumlarda belirli konuların yönetime rapor edileceği hususu 5-) Eğer kararlaştırılmışsa vergi danışmanlığı, yönetim danışmanlığı hizmetleri veya başka tür hizmetlerin verileceği 6-) Ücret, denetim faaliyetlerinin başlama ve bitiş tarihleri DENETİMİN PLANLANMASI : Denetimin planlanması, denetim görüşüne ulaşmada denetçinin denetim faaliyetlerini ne şekilde yürüteceği hususunda izleyeceği davranış düzenini ifade eder. Planlamanın amacı; denetimin konusunu denetim sahalarına ayırmak, yardımcı denetçileri bu denetim sahaları arasında dağıtarak görevlendirmek, her bir denetim sahasında uygulanması öngörülen denetim yöntem ve tekniklerini belirlemek ve denetimi zamanlamaktır. Denetim planlamasının 3 aşaması vardır: 1-) Müşteri ve denetim konusu hakkında bilgi toplamak 2-) Denetim programının hazırlanması 3-) Çalışma programının hazırlanması 1-) Müşteri ve Denetim Konusu Hakkında Bilgi Toplamak : Denetleme işi alınan müşteri ile ilgili olarak daha detaylı ve somut bilgiler toplanır. Genel ekonomiye ilişkin (faiz oranları, devlet politikaları), endüstriye ilişkin (sektör ortalamaları) ve işletmeye ilişkin (iç kontrol sistemleri, bunların etkinliği) bilgiler ve denetim konusu ile ilgili faaliyetler hakkında bilgi edinilir. Özellikle işletme ile ilgili bilgiler deneti... Devamı

16 09 2006

DENETİM DERS NOTLARI 5

GENEL STANDARTLAR : Bir denetim çalışmasının kimler tarafından yapılacağını belirleyen standartlara Genel Standartlar denir. Genel standartlar bir bakıma kişiye has ilkeler olup denetçinin mesleki ehliyeti ve yaptığı işin kalitesi ile ilgilidir. 1-) Yeterlilik, Mesleki Eğitim ve Deneyim : Bu standart, denetimin yeterli eğitim ve mesleki ehliyete sahip denetçiler tarafından yapılmasını öngörür. Bu bakımdan bağımsız bir denetçinin çok geniş bir temel eğitim görmüş olması gerekir. Denetçi mesleki tecrübe ve deneyimi ile olayların iç yüzünü görebilmelidir. 2-) Bağımsız Davranma : Denetçi, denetleme görevinin sonuçları bakımından kamuya bir hizmet sunmaktadır. Bu bakımdan çıkar grupları arasında hiç bir etki altında kalmadan bağımsız olarak hareket edebilmelidir. Denetçi denetlemekte olduğu şirketle hiçbir borç-alacak ilişkisinde bulunmamalı ve şirket yönetiminde akrabalık bağı olan kişi olmamalıdır. 3-) Mesleki Özen ve Titizlik : Denetçi en azından denetim ilke ve esaslarını uygulamalıdır. Denetimde istenen sonuca ulaşabilmek için, denetim işine büyük bir arzu ve istek ile sarılıp, gereken ilgi ve özenin gösterilmesi gerekir. ÇALIŞMA ALANI STANDARTLARI : Bir denetim çalışmasının nasıl ve ne şekilde yapılacağını belirleyen standartlara Çalışma Alanı Standartları denir. Bu gruba giren standartlar, denetimin faaliyet sahasını oluşturan işletmede fiilen yapılacak çalışmaları kapsar. Bu standartlar, denetimin asıl amacı olan mali tablolar hakkında bir görüşe ulaşmak için uyulması gereken kurallar olduğu için, denetimde takip edilecek işler hakkında yol gösterir. 1-) Planlama ve Gözetim : Denetçinin yapacağı çalışmayı mutlaka planlaması ve varsa yardımcılarını uygun bir şekilde gözetim altında bulundurması ve onlara nezaret etmesi gerekir. Plan, denetçinin üzerine aldığı görevi kısa zamanda ve başarıyla tamamlamasını sağlar. Plan safhasında işe denetimin hedefine ulaşması için gerekli bilginin nasıl toplanacağı kestirilir. Edinilen bilgiye göre anlaşmanın genel hatları... Devamı

16 09 2006

DENETİM DERS NOTLARI 4

-) DENETİM TÜRLERİ : Amaç yönünden denetim türleri: 1-) Mali tablolar denetimi 2-) Uygunluk denetimi 3-) İç denetim 4-) Faaliyet denetimi Kapsam yönünden denetim türleri : 1-) Zorunlu - İhtiyari denetim 2-) Sürekli - Özel denetim   MALİ TABLOLAR DENETİMİ : Mali tabloların genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluğunun ve bir bütün olarak gerçeği yansıtıp yansıtmadığının denetimidir. Mali tablolarla ilgilenen çıkar grupları ve kişilerin sayısının artması sonucu mali tabloların önemi artmış buna bağlı olarak, mali tablolar denetimine ihtiyaç duyulmuştur. Mali tablo denetiminin amacı : a-) Asıl amacı : Mali tabloların genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uygunluğunun denetimi. b-) Tali amacı : 1-) Hata ve hilelerin ortaya çıkartılması. 2-) Hata ve hilelerin önlenmesi. 3-) Yönetime önerilerde bulunmak. 4-) Sürekliliği ve mali durumu teminat altına almak. UYGUNLUK DENETİMİ : Yetkili bir üst makam tarafından saptanmış kurallara (ana sözleşme, yönerge, teknik düzenlemeler, yasal düzenlemeler, işletme politikaları vb. gibi) uyulup uyulmadığının araştırılmasıdır. Denetçi koyulan kuralları eleştiremez, değiştiremez ve sadece veri olarak kabul eder. İÇ DENETİM : İç denetim uygunluk denetiminden daha geniş kapsamlıdır. İç denetim sadece mali olaylarla değil, parasal olmayan olaylarla da ilgilidir. İç denetimin amacı; işletme varlıklarının her türlü zarara karşı korunup korunmadığını, faaliyetlerin saptanmış politikalarla uyum içinde yürütülüp yürütülmediğini ve iç kontrol sistemlerinin etkinliğini ve verimliliğini araştırmaktır. Dolayısıyla iç denetim bir yönetim kontrol aracıdır ve etkinlik ve verimlilik araştırması yapar. FAALİYET DENETİMİ : Genel anlamda, işletme dışındaki uzman kişilerce yapılan, işletme yönetiminin başarısını ortaya çıkarmaya yönelik geniş kapsamlı bir denetim türüdür. Genel anlamda Faaliyet denetiminin amacı; bir işletmenin; işletme politika ve faaliyetlerinin etkinliğinin, işletmenin örgütsel yapısının,... Devamı