16 09 2006

DENETİM DERS NOTLARI 6

MÜŞTERİ SEÇİMİ VE İŞİN ALINMASI :

Denetçi denetim işini almadan önce denetleyeceği işletme veya şirkete ilişkin bilgi toplar. Bu bilgiler ışığında denetim riskini değerlendirir. İleride çıkabilecek anlaşmazlık durumlarında yönetimin takınacağı tavrı belirleyerek, kendi itibarını etkileyip etkilemeyeceğini değerlendirir. Bu ön bilgiler ışığında olumlu bilgi alınmışsa iş alınır ve denetim sözleşmesi imzalanır.

Bir denetim sözleşmesinde yer alacak hususlar şunlardır:

1-) Yapılacak işin amacı

2-) Yapılacak denetim çalışmasının kapsamının belirtilmesi

3-) Denetimin amacının hataları ve yolsuzlukları bulmak olmadığı, amacın sadece mali tabloların doğruluğu hakkında görüş bildirmek olduğu

4-) Gerekli durumlarda belirli konuların yönetime rapor edileceği hususu

5-) Eğer kararlaştırılmışsa vergi danışmanlığı, yönetim danışmanlığı hizmetleri veya başka tür hizmetlerin verileceği

6-) Ücret, denetim faaliyetlerinin başlama ve bitiş tarihleri

DENETİMİN PLANLANMASI :

Denetimin planlanması, denetim görüşüne ulaşmada denetçinin denetim faaliyetlerini ne şekilde yürüteceği hususunda izleyeceği davranış düzenini ifade eder. Planlamanın amacı; denetimin konusunu denetim sahalarına ayırmak, yardımcı denetçileri bu denetim sahaları arasında dağıtarak görevlendirmek, her bir denetim sahasında uygulanması öngörülen denetim yöntem ve tekniklerini belirlemek ve denetimi zamanlamaktır. Denetim planlamasının 3 aşaması vardır:

1-) Müşteri ve denetim konusu hakkında bilgi toplamak

2-) Denetim programının hazırlanması

3-) Çalışma programının hazırlanması

1-) Müşteri ve Denetim Konusu Hakkında Bilgi Toplamak : Denetleme işi alınan müşteri ile ilgili olarak daha detaylı ve somut bilgiler toplanır. Genel ekonomiye ilişkin (faiz oranları, devlet politikaları), endüstriye ilişkin (sektör ortalamaları) ve işletmeye ilişkin (iç kontrol sistemleri, bunların etkinliği) bilgiler ve denetim konusu ile ilgili faaliyetler hakkında bilgi edinilir. Özellikle işletme ile ilgili bilgiler denetim programının hazırlanmasında yol gösterir.

2-) Denetim Programının Hazırlanması : Denetim programı, denetim planının yazılı hale getirilmiş şeklidir. Başka bir ifadeyle, denetçilerin yapacakları işleri gösteren yazılı bir talimatnamedir. Denetim programının faydaları: Yapılacak denetim işinin çerçevesini belirler ve işin nasıl yapılacağı konusunda talimat verir. Denetimin koordine edilmesine, gözetimine ve kontrolüne temel oluşturur. Yapılan iş için bir kanıt oluşturur. Denetim programının sakıncaları: Yardımcı denetçiyi özgür düşünce ve davranıştan uzaklaştırır. Denetim programları standartlaştığı için mekanikleşmiştir. Piyasada genellikle standart şekilde hazırlanmış denetim programları vardır. Bu program tüm işletmeler uygulanmaktadır. Farklı yapıdaki işletmeler için aynı denetim programının uygulanması sakıncalar doğurabilir.

3-) Çalışma Programının Hazırlanması : İnsan kaynakları, işgücü ve zaman planlamasıdır. Belirlenen denetim sahalarında kimin çalışacağı ve hangi tarihte ne kadar sürede çalışacağı belirlenir. Planda belirtilen hususlar daha net bir şekilde ifade edilir. Zaman planlamasına etki eden etmenler:

    • 1-) Denetimin yinelenen bir denetim veya ilk denetim oluşu. Yinelenen denetimlerde denetim süreci daha kısadır. İlk kez denetim yapılıyorsa ilgili denetleme döneminden önceki döneme ilişkin mali tabloların da incelenmesi gerekebileceği için denetim süreci daha uzundur.

      2-) Eşzamanlı olarak veya belli bir sıra izleyerek incelenmesi gereken denetim sahaları zaman planlamasında dikkate alınır.

Başka bir görüşe göre denetim planlanmasının aşamaları şu şekilde sıralanmaktadır:

1-) Müşteri işinin ve endüstri kolunun anlaşılabilirliğinin sağlanması

2-) Müşteri iç kontrol sisteminin anlaşılabilirliğinin sağlanması

3-) Önemliliğin belirlenmesi

4-) Denetim riskinin belirlenmesi

        • a-) Yapısal risk: Hiç bir denetim ve iç kontrol sistemi olmadığında oluşan risk

          b-) Kontrol riski: İç kontrol sistemi olmasına rağmen ortaya çıkartılamayan risk

          c-) Tespit riski: Denetçinin tüm denetimlerinden sonra ortaya çıkardığı risk

5-) Denetim amaçlarının tamamlanması

6-) Denetim programının oluşturulması

7-) Çalışma programının oluşturulması

8-) Denetimin finansmanının sağlanması

9-) Uzman personel ile denetimin yürütülmesi

DENETİM PROGRAMININ YÜRÜTÜLMESİ :

Denetim prosedürü de denen bu aşama, planlama aşamasında hazırlanan denetim programının uygulamaya konulmasıdır. Bu aşama aynı zamanda kanıt toplama aşamasıdır. Başka bir ifadeyle, programın yürürlüğe konması ile denetçi, herhangi bir görüşe ulaşmasında ve bir kanaat edinmesinde ihtiyaç duyduğu kanıtları toplar. Denetim prosedürü, denetçinin denetimin kalitesini verecek olan denetim standartlarını uygulayarak kanıt topladığı safhadır. Bu kanıtların kaliteli ve uygun olması gerekir. Bunun için bazı denetim testleri yaparak kanıtın kalitesi araştırılır. Bu kanıtlar uygunluk ve maddilik testleri ile kontrol edilir.

Uygunluk Testleri : İç kontrol sisteminin amaçlara uygun şekilde yapılıp yapılmadığına ilişkin olarak yapılan testleri ifade eder. İşletmenin belirlemiş olduğu iç kontrol sistemlerinin doğruluğu, etkinliği, verimliliği ve yürütülüp yürütülmediği test edilerek araştırılır.

Maddilik Testleri : Denetçi artık olay ve işlemleri incelemeye başlar. Bu aşamada mali tablolarda yer alan hesap kalemlerinin doğruluğu araştırılır. Bu araştırmada bulgu ve deliller toplanır.

Muhasebe verilerinin doğruluğunu tespit etmek için şu prosedürün izlenmesi gerekir:

1-) Muhasebeye uygunluklarını anlamak amacıyla hesap bakiyelerini genel bir incelemeye tabi tutmak.

2-) Genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine uyum ve sonradan değişiklik yapılmadığına kanaat getirmek.

3-) Mevcut aktifleri kontrol etmek.

4-) Bütün aktif ve pasiflerin bilançoda doğru olarak gösterildiğinden emin olmak için belirli muhasebe kayıtlarını incelemek.

5-) Bütün gelirler, giderler ve zararların gelir tablosunda doğru olarak beyan edildiğinden emin olmak için belirli muhasebe kayıtlarını incelemek.

6-) Mali tablolardaki kalemlerin paraca değerlerinin hesaplardakini aynen yansıttığından emin olmak.

DENETİMİN TAMAMLANMASI :

Denetim çalışmaları sonucu denetim görüşünün oluştuğu ve bulgulara göre denetim raporunun yazıldığı aşamadır. Bu bölümdeki işlemler 4 aşama şeklinde sıralanabilir:

1-) Bilanço sonrası olası olayların belirlenmesi

2-) Belirsizliklerin ve taahhütlerin belirlenmesi

3-) Çalışmaların nihai olarak gözden geçirilmesi

4-) Bulguların değerlendirilip raporun yazılması.

6-) İÇ KONTROL SİSTEMİ :

İşletme faaliyetlerinin şirket politikaları ile uyum içinde düzenli ve verimli bir şekilde yürütülmesi, varlıkların korunması, hata ve hilelerin tespit edilip engellenmesi, muhasebe kayıtlarının tam ve doğru olması, güvenilir mali bilgilerin zamanında hazırlanması hedeflerine mümkün olduğunca ulaşmak amacıyla yönetimin kullandığı tüm yöntem ve usullere İç Kontrol Sistemi denir.

İyi bir iç kontrol sisteminin taşıması gereken özellikler :

1-) Şirket politikaları ile uyum

2-) İşletmenin belirlediği hedefler doğrultusunda işlemlerin etkin ve verimli şekilde yürütülmesi

3-) Varlıkların korunması : Fiziki koruma ve ekonomik koruma

4-) Hata ve hilelerin tespit edilip önlenmesi

5-) Muhasebe kayıtlarının tam ve doğru olması

6-) Güvenilir mali tabloların zamanında hazırlanması

Yönetsel Kontrol Sistemleri : İşlemlerin, işletmenin belirlediği hedefler doğrultusunda etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesine yönelik, yönetim politikalarına bağlılığı artıran ve mali olaylar ve muhasebe kayıtlarıyla direkt ilişkisi bulunmayan yöntem ve usullerdir. Örneğin: İstatistiksel analizler (üretim raporları, satış raporları), zaman ve hareket etütleri (iş akış şeması gibi birbirini izleyen işlerin planlaması), eğitim programları, kalite kontrol sistemleri.

Muhasebe Kontrol Sistemleri : Varlıkların korunması, hata ve hilelerin tespit edilip önlenmesi, muhasebe kayıtlarının tam ve doğru şekilde yapılması, mali tabloların zamanında güvenilir olarak hazırlanması amacına yönelik olarak konulan tüm yöntem ve usullerdir. Örneğin : Yetki ve onay vermek, kayıt ve raporlama sistemleri, iyi ve detaylı bir hesap planı, muhasebe yönetmeliği.

İç kontrol sisteminin amaçları :

1-) Faaliyetlerin işletme politikalarına ve yasalara uygunluğunu sağlamak.

2-) Kaynakların ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlamak.

3-) İşletme varlıklarını korumak.

4-) Bilgilerin doğruluk ve güvenilirliğini sağlamak.

5-) Belirlenmiş amaç ve hedeflere ulaşılmasını sağlamak.

İç kontrol sisteminin kurulmasında göz önünde bulundurulması gereken, risk ve maliyet faktörü olmak üzere 2 faktör vardır. Kurulacak olan iç kontrol sisteminin maliyeti beklenen riskten yüksekse, o kontrol sistemine gerek yoktur. Fayda maliyet analizi yapılarak sistemin sağlayacağı fayda veya önleyeceği kayıplar, sistemin maliyetinden yüksekse kontrol sistemi kurulmalıdır.

İç kontrol sisteminin kısıtlamaları :

1-) İç kontrol sisteminin maliyetinin faydasını geçmesi

2-) İç kontrol sisteminin olağan işlere yönelmesi

3-) Potansiyel insan yanlışlıkları

4-) Çalışanların iç kontrolleri ihmal etme olasılıkları

11856
0
0
Yorum Yaz